21 Kasım 2021 Pazar

Frederikshavn Sanat Müzesi ve Ekslibris Koleksiyonu

 Frederikshavn Sanat Müzesi ve Ekslibris Koleksiyonu


Hasip Pektaş

Ekslibris, insanı en yakın noktasında sanat ile buluşturur. Bir mülkiyet işareti olmanın yanında değiş-tokuş yapmaya ve paylaşmaya elverişli bir sanat dalıdır. Binlerce sanatçısı, koleksiyoncusu yanında çok az sayıda müzesi vardır.

Mauricio SChvarzman


Müzeler dünya mirasının korunduğu yerlerdir. Modern müzeciliğin misyonu, toplumu eğitmek, sosyal ve kültürel açıdan gelişmesini sağlamaktır. ICOM (Uluslararası Müzeler Konseyi) tüzüğünde müze, “Toplumun ve onun gelişiminin hizmetinde, kamuya açık, eğitim, çalışma ve haz amacıyla insanlığın ve etrafındakilerin somut ve soyut mirasını toplayan, muhafaza eden, araştıran, ileten ve sergileyen, kar amacı gütmeyen kalıcı bir kuruluştur.” diye tanımlanır.

Yerel yönetimler, kültürel alandaki görevlerin ve hizmetlerin yerine getirilmesinde ve özellikle kültürel eserlerin korunmasında en uygun kararlan alabilecek ve onları koruyabilecek en yetkili organlardır. Yerel yönetimler, kanunların kendilerine verdiği görev ve yetkiler kapsamında, kent halkının kültür ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik çeşitli hizmetler sunmaktadır. (Öztaş, Zengin, 2008, s.155)


Müze girişi


Pek çok ülkede yerel yönetimler sorumluluk duyup kentlerinde bazı müze oluşumlarına da destek vermekte ve maddi katkı sağlamaktadır.

Yerel yönetimlerin bu tür hizmetlerinin kentin tanıtımına da ciddi katkılar sağladığı bir gerçektir. Hele de özel bir konuda açılmış ve iyi bir koleksiyona sahip bir müze ise sadece yerel halk için değil, uluslararası düzeyde meraklıları için de çekim merkezi haline gelebilmektedir. İnsanlar, farklı bir müzeyi görmek için kilometrelerce yolu katetmektedirler. Ekslibrise ilgi duyanlar için bunlardan biri, Danimarka’daki Frederikshavn Sanat Müzesi ve Ekslibris Koleksiyonu’dur. Bilindiği üzere ekslibris, kitapseverlerin kitaplarının iç kapağına yapıştırdıkları üzerinde adlarının ve değişik konularda resimlerin yer aldığı küçük boyutlu özgün yapıtlardır. Kitap ile kitap sahibi arasındaki bir bağdır. Sözcük olarak “…’nın kitaplığından” veya “…’nın kütüphanesine ait” anlamına gelir (Pektas, 2014).


Frederikshavn Sanat Müzesi ve Ekslibris Koleksiyonu


Almanya’daki Gutenberg, Belçika’daki Sint Niklaas, Rusya’daki Moskova, İtalya’daki Mediterraneo, Çin’deki Shanghai Fuxihanzhai, Polonya’daki Malbork, Fransa’daki Nancy Kütüphanesi, Ukrayna’daki Odessa Lewych ve Türkiye’deki İstanbul Ekslibris Müzeleri gibi sayısı çok az olan ekslibris müzeleri içinde en önemlisi ve en büyük koleksiyona sahip olanı Frederikshavn Sanat Müzesi ve Ekslibris Koleksiyonu’dur.

Frederikshavn belediyesinin katkılarıyla, ekslibris koleksiyoncusu Klaus Rödel ve arkadaşlarının öncülüğünde 1987’de kurulan Frederikshavn Müzesi, 500.000 adet orijinal ekslibristen oluşan bir koleksiyona ve 7.000 kitabın yer aldığı bir kütüphaneye sahiptir. Müze, Frederikshavn kent kütüphanesi ve yüzme havuzu arasında yer almaktadır. Bu sosyal alanlar arasındaki güzergaha dikkat çekecek şekilde vitrinler yerleştirilmiş, ekslibrisler sergilenerek halkın ilgisi başarıyla çekilmiştir.


Klaus Rödel ile söyleşi


Müzede koleksiyonların yer aldığı ve ekslibrislerin fotograflanarak belgelendiği geniş bir bodrum ile galeri katları bulunmaktadır. Her yıl 20’ye yakın ekslibris sergisi açılan müzede ayrıca 6-8 farklı yerel sanatçının eserlerine ve uluslararası çağdaş sanat sergilerine yer verilmektedir. Müzenin ekslibris koleksiyonu, Hartvig Thomsen, Jensen Tusch, Johny Kohler, Klaus Rödel, P. Th. Albrechtsen ve Wolfram Körner’ın bağışladığı ekslibrisler ile biriktirilen diğer eklibrislerden oluşmaktadır. Şüphesiz böylesine büyük bir koleksiyona dünyanın önde gelen sanatçıları da katkı sağlamakta, ekslibrislerini yollamaktadır. Koleksiyonda çeşitli ülke sanatçılarından farklı teknik ve konularda eserler bulunmaktadır. Ekslibrisler bağışçısının logosunun da yer aldığı özel kutularda saklanmakta, sanatçının soyadı alfabetik sırasıyla yerleştirilmektedir. Müzeye giriş yapan her ekslibris özel bir kamera sistemiyle belgelenmekte ve bilgisayara aktarılmaktadır. Ekslibris sanatçısının adı soyadı, ülkesi, tekniği, yapım yılı ve kimin için yapıldığı kaydedilmektedir. İnternet ortamına aktarmada gereken titizlik gösterilmektedir. Ve elbette bu işler gönüllü bir grup tarafından yürütülmektedir. Çünkü bütçesinin büyük bölümünü spora ve yaşlı nüfusun bakımına ayıran kent belediyesi, son dönemlerde müzeye katkısını azaltmıştır.

Müze girişinde yer alan kitap, katalog, ekslibris ve hediyelik ürünler internetten de satılmaktadır. Müzenin ana caddeye bakan cephesine müzeye ilgi çekmek için büyük bir bronz maske asılmıştır. Bu maske, 1941 yılında kurulan, 100’e yakın üyesi ile müzeye katkı veren Danimarka Ekslibris Derneği’ne yardım edilmesi anlamında da bir simgedir. 


Bağışlanan ekslibris grupları ve kutuları

Frederikshavn, Danimarka’nın kuzey doğusunda 23.000 nüfusa sahip bir liman kentidir. Güneyindeki Aalborg kentine uçakla , oradan da trenle Frederikshavn’a ulaşılabilmektedir. Parallelvej caddesi 16 numarada yer alan Frederikshavn Ekslibris Müzesi, Pazar ve Pazartesi günleri dışında saat 10-16 arası açıktır. Giriş ücreti 35 DKK.’dur. (yaklaşık 15 TL). http://frederikshavnkunstmuseum.dk adresinden müze hakkında daha detaylı bilgi alınabilir.

Müzenin hedefi, sadece ülke içine değil dünyaya da açılmak olduğundan modern teknolojiler de kullanarak online bir müze oluşturmuştur. Bu amaçla müze koleksiyonunu düzenli olarak dijital ortama aktarmaktadır. Frederikshavn Dijital Ekslibris Müzesi, art-exlibris.net adresinden takip edilebilir.

art-exlibris.net dijital ekslibris müze arayüzü


King Christian ve Roblon Vakıflarının destekleriyle 2012 yılında kurulan art-exlibris.net dijital web sitesi, ilgilenenlere 450.000 orijinal ekslibrisi görme fırsatı vermektedir. Kuruluşunun ilk 6 ayında 4.500 ziyaretçi çeken bu kapsamlı web sitesini bugüne kadar 500.000’in üzerinde ziyaretçisi olmuştur. 51 ülkeden ekslibris örneklerinin olduğu web sitesinden yaklaşık 110 ülke sanatçısı ve koleksiyoncusu yararlanmaktadır. En yoğun yararlanan ülkelera Almanya, USA ve Danimarka’dır. 1700’lü yıllara kadar uzanan ve günümüze kadar gelen peryotlara bölünmüş koleksiyon üzerinde, ekslibris sanatçısına, sahibine, konusuna, tekniğine ve dönemine göre arama yapılabilmektedir. Soyut, hanedan arması, süper ekslibris, müzik, mitoloji, nü, astroloji, kadın, teknoloji, mimari, erotik, sanat, baykuş, tiyatro, sirk, böcek, ağaç, kitap, kelebek, kuğu, portre, tipografi, kaligrafi, şarap, kedi, çocuk, din, çiçek, deniz, romantizm, antik, tıp, orman, deniz, manzara, savaş, spor, bilim, dans, dünya, ejderha, ölüm, şeytan, tekne, Don Kişot, Hermes gibi pek çok konuda tarama yapmak mümkün. Ayrıca çok sayıda dil seçeneği de vardır. Web sitesi yılda 5-6 defa güncellenmektedir.

Josef Weiser. Ekslibris ve kalıbı


Ekslibris, pek çok ülkede; özellikle Avrupa ülkelerinde, Rusya’da, Çin’de, Japonya’da yaygın olarak kullanılmakta, kolleksiyonculuğu yapılmaktadır. Sahibine bir ayrıcalık kazandırmaktadır. Kitaplarında ekslibris olan kişiler kendi adına özel bir eser tasarlanmış olunmasından mutluluk duymaktadırlar. Ekslibris koleksiyonuna sahip olanlar ise yapıldığı döneme ait kültürel, tarihsel özelliler taşıyan bu eserler ile zenginliklerini göstermekte, bunları paylaşarak saygınlığınlıklarını artırmaktadırlar. Sanatçısına da geniş yaratım olanağı veren ekslibrisin en iyi paylaşım yeri müzeler ve web siteleridir. Müzeler, ziyaretcilerinin kendiliğinden gelmesini beklemek yerine, geçici sergiler düzenleyerek, panel ve konferanslar yaparak, workshoplar organize ederek çekim merkezi olmayı sürdürmektedirler. Etkili bir tanıtım kampanyasıyla, sosyal medya kanalıyla ya da müzeyi dijital ortama taşıyarak kitlelere ulaşmak mümkündür. Bunu en iyi başaran müzelerden birisi Frederikshavn Sanat Müzesi ve Ekslibris Koleksiyonu’dur.


KAYNAKÇA
Frederikshavn Ekslibris Müzesi: http://frederikshavnkunstmuseum.dk
Frederikshavn Ekslibris Koleksiyonu: http://art-exlibris.net
İstanbul Ekslibris Derneği: http://www.aed.org.tr
İstanbul Ekslibris Müzesi: http://ekslibris.isikun.edu.tr
“Museum Definition”. ICOM The World Museum Community, accessed May 11, 2015, http://icom.museum/the-vision/museum-definition/
Önder, Alev - Abacı, Oya - Kamaraj, Işık. 2009 “Müzelerin Eğitim Amaçlı Kullanımı Projesi”:İstanbul Arkeoloji Müzesi’ndeki Marmara Örneklemi”, Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Sayı: 25. accessed April 22, 2015. http://dergipark.ulakbim.gov.tr/pauefd/article/view/5000056145/5000053354
Öztaş, Cemal, Zengin Eyüp, Yerel Yönetimler ve Kültür Hizmetleri, Sosyal Siyaset Konferansları Dergisi, Sayı 54, 2008. http://www.journals.istanbul.edu.tr/iusskd/article/view/1023001736
Pektaş, Hasip. 2014. Ekslibris, İstanbul: İstanbul Ekslibris Derneği Yayınları.

Hiç yorum yok:

Yorum Gönder

Top 10 Netflix Documentaries For Graphic Designers

Top 10 Netflix Documentaries For Graphic Designers : When we're looking for creative ideas and inspiration, we usually browse our favour...